ทุกวันนี้พลังงาน คือหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่สุดของโลก โดยเฉพาะน้ำมัน ที่ยังเป็นเหมือนเส้นเลือดใหญ่ของเศรษฐกิจ การขนส่ง และส่งผลโดยตรงต่อค่าครองชีพของผู้คนทุกครั้งที่โลกเกิดสงคราม ความขัดแย้ง หรือวิกฤติการเมืองระหว่างประเทศ ราคาน้ำมันมักจะพุ่งขึ้น ซึ่งประเทศไทยก็มักได้รับผลกระทบตามไปด้วย ที่ผ่านมา ไทยเคยเผชิญ วิกฤติน้ำมันแพง มาแล้วหลายยุค หลายรัฐบาล บางช่วงน้ำมันขึ้นแรงจนค่าไฟแพง สินค้าแพง เงินเฟ้อพุ่ง บางช่วงถึงขั้นกระทบเสถียรภาพรัฐบาล และดูเหมือนว่า ปี 2569 โลกก็ยังคงอยู่ในจุดเสี่ยง จากความตึงเครียดในตะวันออกกลาง ที่ทำให้ตลาดพลังงานทั่วโลกมีความผันผวนหนักต่อเนื่อง
ประเทศไทย ทำไมโดนผลกระทบทุกครั้ง?
หนึ่งในปัญหาใหญ่ของไทย คือ การพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันจากต่างประเทศในสัดส่วนที่สูง โดยข้อมูลจากสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน ระบุว่า ไทยเคยนำเข้าน้ำมันจากต่างประเทศในปี 2564 สูงถึงประมาณ 90% โดยมีการผลิตเองในประเทศได้เพียงราว 10% เท่านั้น
นั่นหมายความว่า เมื่อใดก็ตามที่ราคาน้ำมันโลกขยับขึ้น ไทยแทบจะหลีกเลี่ยงผลกระทบไม่ได้เลย ไม่ว่าจะเป็นราคาน้ำมันหน้าปั๊ม ค่าไฟ ค่าขนส่ง หรือราคาสินค้าในชีวิตประจำวัน
รัฐหาทางช่วย แต่หนีราคาตลาดโลกไม่พ้น
ที่ผ่านมา แม้รัฐบาลไทยในแต่ละยุคจะพยายามออกมาตรการมาดูแลราคาพลังงาน ทั้งการตรึงราคา ใช้เงินจากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ลดภาษีสรรพสามิต หรืออุดหนุนราคาดีเซลเพื่อช่วยค่าครองชีพประชาชน แต่สุดท้ายก็ยังไม่สามารถต้านแรงกดดันจากตลาดโลกได้ทั้งหมด
โดยหลายยุคที่ผ่านมา รัฐบาลเลือกใช้หลายวิธีควบคู่กัน
- ใช้กองทุนน้ำมันช่วยพยุงราคา
- ลดภาษีน้ำมันบางช่วง
- ตรึงราคาดีเซลไม่ให้กระทบค่าขนส่งมากเกินไป
- ขอความร่วมมือโรงกลั่นและผู้ค้าน้ำมัน
- บางช่วงถึงขั้นกู้เงินเข้ามาพยุงกองทุนน้ำมัน
แต่ปัญหาคือ มาตรการเหล่านี้ช่วยได้เพียงชะลอผลกระทบ มากกว่าแก้ปัญหาระยะยาว เพราะหากราคาน้ำมันโลกยังพุ่งต่อเนื่อง รัฐก็ต้องใช้เม็ดเงินมหาศาลในการดูแล
และนี่คือเหตุผลที่ทุกครั้งเกิดวิกฤติพลังงาน โลกจึงเริ่มพูดถึงเรื่องความมั่นคงทางพลังงานมากขึ้น ทั้งการลดการพึ่งพาน้ำมัน การใช้พลังงานทางเลือก รวมถึงการผลักดันรถยนต์ไฟฟ้า เพื่อลดผลกระทบจากความผันผวนของตลาดน้ำมันโลกในอนาคต
สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน เคยระบุว่า ประเทศไทยเผชิญ วิกฤติน้ำมันครั้งใหญ่ มาแล้วหลายรอบ
ซึ่ง Spotlight ทีมข่าวออนไลน์ของประเทศไทย เคยมีการสรุปเหตุการณ์วิกฤติน้ำมันแพงในประเทศไทย ดังนี้
ปี 2516 – 2524 จุดเริ่มต้นวิกฤติน้ำมันโลก
สงครามอาหรับ-อิสราเอล จุดชนวนราคาน้ำมันพุ่ง
หนึ่งในวิกฤติน้ำมันครั้งใหญ่ที่สุดของโลก เริ่มจากสงครามระหว่างกลุ่มประเทศอาหรับและอิสราเอล ในช่วงปี 2516 ส่งผลให้กลุ่มโอเปก ซึ่งเป็นผู้ส่งออกน้ำมันรายใหญ่ของโลก ใช้น้ำมันเป็นเครื่องมือต่อรองทางการเมือง
ผลคือ ราคาน้ำมันดิบโลกพุ่งขึ้นราว 4 เท่า และโอเปกยังทยอยขึ้นราคาน้ำมันเพิ่มเติมอีก จนประเทศที่ต้องนำเข้าน้ำมันอย่างไทยได้รับผลกระทบหนักทันที
ในยุคนั้น รัฐบาลยังควบคุมราคาน้ำมันค่อนข้างเข้มงวด ไม่ได้ปล่อยลอยตัวเหมือนปัจจุบัน แต่สุดท้ายก็ไม่สามารถต้านแรงกดดันจากตลาดโลกได้
ช่วงปี 2516 – 2517
- เบนซิน ปรับจาก 2.30 บาท/ลิตร เป็น 3.62 บาท/ลิตร
- ดีเซล จาก 1.05 บาท เป็น 2.33 บาท/ลิตร
แม้ตัวเลขจะดูไม่สูงเมื่อเทียบกับปัจจุบัน แต่ถ้ามองเป็นเปอร์เซ็นต์ ถือว่าขึ้นแรงมาก โดยดีเซลขึ้นเกิน 100% ในเวลาไม่นาน
หลังผ่านวิกฤติแรกไปไม่นาน ในปี 2522 โลกก็กลับเข้าสู่วิกฤติน้ำมันอีกครั้ง จากการปรับขึ้นราคาของกลุ่มโอเปก และปัญหาความไม่มั่นคงในตะวันออกกลาง
ผลกระทบเริ่มลามไปทั้งระบบเศรษฐกิจ
- ค่าไฟแพง
- สินค้าราคาเพิ่ม
- ค่าแรงขยับขึ้น
- บางช่วงเกิดปัญหาไฟฟ้าขาดแคลน
ยุคนั้นถึงขั้นมีเพลงดังชื่อ “น้ำมันแพง” ของ สรวง สันติ ที่มีเนื้อร้องว่า “น้ำมันขาดแคลน คุยกับแฟนก็ต้องดับไฟ” สะท้อนว่าปัญหาน้ำมันแพง กลายเป็นเรื่องใหญ่ของสังคมไทยในเวลานั้นจริงๆ
และสุดท้าย ปัญหาเศรษฐกิจจากวิกฤติน้ำมัน ก็กลายเป็นหนึ่งในแรงกดดันสำคัญต่อรัฐบาลในยุคนั้น จนต้องลาออกในช่วงปี 2523
ปี 2533 สงครามอ่าวเปอร์เซีย
โลกกลับมาหวั่นน้ำมันขาดตลาดอีกครั้ง
เดือนสิงหาคม ปี 2533 สงครามอ่าวเปอร์เซียปะทุ หลังอิรักบุกคูเวต จนตลาดโลกเริ่มกังวลว่า อุปทานน้ำมันจะหายไปจากตลาด
ราคาน้ำมันดิบโลกพุ่งจากประมาณ 18.9 ดอลลาร์/บาร์เรล ไปแตะ 31 ดอลลาร์/บาร์เรล ภายในเวลาไม่นาน
ส่วนในประเทศไทย
- เบนซิน จาก 8.45 บาท เป็น 11.05 บาท/ลิตร
- ดีเซล จาก 6.10 บาท เป็น 8.40 บาท/ลิตร
ถือเป็นอีกครั้งที่คนไทยเริ่มสัมผัสได้ชัดว่า ปัญหาสงครามในตะวันออกกลาง สามารถกระทบค่าครองชีพในไทยได้ทันที
ปี 2551 วิกฤติ Subprime
น้ำมันโลกพุ่งทำสถิติ 147 ดอลลาร์/บาร์เรล
จากปัญหาด้านเศรษฐกิจและวิกฤติการณ์การเงินในสหรัฐ ควรจะทำให้ทิศทางราคาน้ำมันถูกลง แต่ในช่วงก่อนหน้าวิกฤติความต้องการใช้น้ำมันของโลกเพิ่มขึ้นสูงมาก ขณะที่กำลังผลิตไม่ทันความต้องการ
ยังมีปัจจัยจากกองทุนเก็งกำไร และความตึงเครียดเกี่ยวกับอิหร่าน ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้ผลิตน้ำมันรายใหญ่ของโอเปก ทำให้ราคาน้ำมันโลกพุ่งทำสถิติสูงสุดในประวัติศาสตร์เวลานั้น ที่ 147 ดอลลาร์สหรัฐ/บาร์เรล
ประเทศไทยเองก็ได้รับผลกระทบหนัก
- ดีเซล เคยขึ้นไปแตะ 44.24 บาท/ลิตร
- เบนซิน ทะลุ 42.89 บาท/ลิตร
ก่อนที่ช่วงปลายปี ราคาน้ำมันจะร่วงลงอย่างรวดเร็ว หลังเศรษฐกิจโลกเริ่มชะลอตัว
ปี 2557 น้ำมันโลกยืนเหนือ 100 ดอลลาร์
เบนซินไทยเกือบแตะ 50 บาท
เป็นอีกหนึ่งช่วงเวลาที่คนไทยหลายคนอาจจะจำได้ดี เพราะในยุคนั้นราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกพุ่งขึ้นไปแตะระดับประมาณ 110 ดอลลาร์สหรัฐ/บาร์เรล ขณะเดียวกัน ภายในประเทศก็มีหลายปัจจัยเข้ามาซ้ำเติม ทั้งการยกเลิกน้ำมันเบนซิน 91 ภาระภาษีและเงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันที่อยู่ในระดับสูง รวมถึงค่าเงินบาทที่อ่อนตัวลง จนทำให้ราคาน้ำมันหน้าปั๊มของไทยมีการขยับขึ้น
- เบนซิน เคยขึ้นไปแตะ 49.15 บาท/ลิตร
- ดีเซล อยู่ที่ 29.99 บาท/ลิตร
กลายเป็นอีกหนึ่งช่วงที่คนไทยเริ่มรู้สึกชัดเจนว่าน้ำมันแพง และกระทบค่าครองชีพโดยตรง
ปี 2565 สงครามรัสเซีย-ยูเครน
โลกเพิ่งฟื้นจากโควิด แต่ต้องเจอวิกฤติด้านพลังงาน
หลังจากที่โลกต้องเผชิญกับวิกฤติโควิด-19 มาหลายปี แต่สงครามรัสเซีย-ยูเครน ก็กลายมาเป็นปัจจัยซ้ำเติมที่ทำให้ราคาพลังงานทั่วโลกพุ่งขึ้นทันที
โดยช่วงเดือนมีนาคม 2565 ราคาน้ำมันโลกกลับมายืนเหนือ 100 ดอลลาร์/บาร์เรล อีกครั้ง ขณะที่ราคาน้ำมันในไทย
- ดีเซล แตะ 29.94 บาท/ลิตร
- กลุ่มเบนซิน อยู่ที่ 47. 56 บาท/ลิตร
นอกจากนี้ ในหลายประเทศต้องเผชิญกับวิกฤติเงินเฟ้อหนัก และค่าครองชีพพุ่งขึ้นทั่วโลก
ปี 2569 วิกฤติรอบใหม่จากตะวันออกกลาง
ช่องแคบฮอร์มุซเป็นปัจจัยสำคัญ
ปัจจุบัน โลกกำลังเผชิญความเสี่ยงรอบใหม่จากความขัดแย้งในตะวันออกกลาง โดยเฉพาะประเด็นระหว่างสหรัฐ อิสราเอล และอิหร่าน ที่การเจรจาหยุดยิงยังไม่สามารถหาข้อสรุปได้
รายงานข่าวหลายสำนักระบุว่า ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ มองว่าข้อเสนอจากอิหร่าน ยังไม่สามารถยอมรับได้ ทำให้ตลาดโลกเริ่มมีความกังวลว่า ความขัดแย้งอาจยืดเยื้อต่อเนื่อง
หนึ่งในจุดที่โลกจับตามากที่สุด คือ ช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันสำคัญของโลก เพราะมีน้ำมันจากตะวันออกกลางจำนวนมหาศาล ต้องขนส่งผ่านเส้นทางนี้ทุกวัน
ในช่วงที่ผ่านมา ราคาน้ำมันดิบ Brent เคยพุ่งทะลุ 121 ดอลลาร์/บาร์เรล จากความกังวลเรื่องสงครามและความปลอดภัยของเส้นทางขนส่งน้ำมัน ล่าสุดราคาน้ำมัน Brent ยังคงอยู่เหนือระดับ 100 ดอลลาร์/บาร์เรล และมีความผันผวนหนักแทบทุกวัน
ส่วนในประเทศไทย ช่วงเดือนมีนาคมที่ผ่านมา ราคาน้ำมันบางชนิดปรับขึ้นรวมกันราว 6 บาท ภายในคืนเดียว ทำให้ต้นทุนค่าขนส่ง ค่าเดินทาง และราคาสินค้าหลายประเภทเริ่มขยับตาม
- ดีเซล เคยขยับขึ้นไปอยู่ที่ประมาณ 38.94 บาท/ลิตร
- กลุ่มเบนซิน โดยเฉพาะเบนซิน 95 พุ่งไปแตะ 49.64 บาท/ลิตร ในช่วงปลายเดือนมีนาคม 2569
และสิ่งที่หลายฝ่ายยังคงกังวล คือ หากสถานการณ์ในตะวันออกกลางยืดเยื้อ หรือความขัดแย้งขยายวงมากขึ้น โลกอาจกำลังเดินเข้าสู่วิกฤติพลังงานรอบใหม่ ที่อาจรุนแรงไม่ต่างจากหลายเหตุการณ์ใหญ่ตลอดกว่า 50 ปีที่ผ่านมา
ข้อมูลจาก : amarintv.com
ติดตามข่าวสารยานยนต์ได้ที่ : car2day.com
