ทำไมราคาน้ำมันถึงแพง? เจาะลึก โครงสร้างราคาขายปลีกน้ำมันไทย ที่ไม่ได้ขึ้นอยู่กับแค่น้ำมันดิบ

ในช่วงเวลานี้ เชื่อว่าหลายคนที่จำเป็นต้องเติมน้ำมันต้องเจอปัญหาเดียวกัน คือเรื่องราคาน้ำมันที่ผันผวนต่อเนื่อง ซึ่งเป็นปัจจัยที่กระทบต่อค่าครองชีพและเศรษฐกิจในประเทศแบบเต็มๆ แต่รู้หรือไม่? ว่าราคาน้ำมันที่เห็นตามป้ายหน้าปั๊ม ไม่ได้มาจากราคาน้ำมันดิบโดยตรงเพียงอย่างเดียว แต่ยังต้องรวมราคาต้นทุนจากหลายส่วน วันนี้ car2day จะพาไปเจาะลึก โครงสร้างราคาขายปลีกน้ำมันไทย ว่าราคาขายปลีก 1 ลิตรที่เราต้องจ่ายในทุกวันนี้มาจากอะไรบ้าง

น้ำมันดิบ ตัวแปลสำคัญของเศรษฐกิจ

น้ำมันดิบคือทรัพยากรธรรมชาติที่เกิดจากการทับถมของซากสิ่งมีชีวิตใต้พื้นโลกเป็นเวลาหลายล้านปี ก่อนจะถูกนำขึ้นมาผ่านกระบวนการกลั่นเพื่อแยกออกเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ เช่น เบนซิน ดีเซล และเชื้อเพลิงชนิดอื่น 

ดังนั้น ราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกจึงมีบทบาทสำคัญในการกำหนดต้นทุนด้านพลังงาน ซึ่งจะผลต่อเศรษฐกิจโดยตรง

เจาะลึก โครงสร้างราคาขายปลีกน้ำมันไทย

ราคาน้ำมันที่เห็นตามสถานีบริการ ไม่ใช่ราคาน้ำมันดิบโดยตรง แต่กว่าจะได้ราคาน้ำมันที่จำหน่ายทั่วไป ต้องมีการผ่านกระบวนการจัดการและต้นทุนแฝงหลายขั้นตอน ทำให้มีค่าใช้จ่ายหลายส่วนรวมอยู่ในราคาที่ผู้บริโภคต้องจ่าย โดยโครงสร้างราคาน้ำมันของไทยแบ่งออกเป็น 4 ส่วนหลัก

1. ต้นทุนน้ำมัน (ประมาณ 60 – 70%)

เป็นสัดส่วนหลักของราคาน้ำมัน ที่ครอบคลุมทั้งราคาน้ำมันดิบและค่าการกลั่นจากโรงกลั่น โดยในประเทศไทยจะอ้างอิงราคาน้ำมันสำเร็จรูปจากตลาดสิงคโปร์ ซึ่งเป็นศูนย์กลางการซื้อขายของภูมิภาค ทำให้ราคาส่วนนี้ผันผวนตามตลาดโลกโดยตรง

2. ภาษี (ประมาณ 25 – 30%)

ภาษีเป็นหนึ่งในเครื่องมือของรัฐที่ใช้จัดเก็บรายได้เพื่อนำไปพัฒนาประเทศ และยังมีบทบาทในการกำหนดทิศทางการใช้พลังงาน ประกอบด้วย

• ภาษีสรรพสามิต : จัดเก็บเพื่อนำรายได้มาใช้ในการพัฒนาประเทศ
• ภาษีเทศบาล : จัดเก็บในอัตรา 10% เพื่อนำไปพัฒนาท้องถิ่นต่างๆ
• ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) 7% : จัดเก็บจากราคาขายส่งและค่าการตลาด เหมือนกับสินค้าประเภทอื่นทั่วไป

3. เงินกองทุนพลังงาน (ประมาณ 5 – 10%)

เป็นกลไกสำคัญที่รัฐบาลใช้บริหารความเสถียรภาพของราคาน้ำมันในประเทศ เพื่อลดความผันผวนที่เกิดจากตลาดโลก ประกอบด้วย

• เงินกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง : ใช้พยุงราคาในช่วงที่ราคาน้ำมันผันผวน
• เงินกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน : จัดเก็บตามประกาศคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) เพื่อสนับสนุนพลังงานทางเลือก พลังงานทดแทน และเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน

4. ค่าการตลาด (ประมาณ 4 – 7%)

เป็นต้นทุนในการจำหน่ายน้ำมัน ที่ครอบคลุมตั้งแต่ค่าการขนส่ง การจัดเก็บ การบริหารสถานีบริการ รวมถึงถึงค่าบริการของพนักงานและการทำการตลาด ซึ่งเป็นต้นทุนที่ผู้ประกอบการต้องรับผิดชอบ และอยู่ภายใต้กรอบการกำกับดูแลของกระทรวงพลังงาน

แล้วทำไมราคาน้ำมันถึงขึ้นลงตลอด?

ราคาน้ำมันไม่ได้ถูกกำหนดจากปัจจัยเดียว แต่จะขึ้นอยู่กับสถานการณ์และรายละเอียดหลายอย่างร่วมกัน เช่น 

• การผันผวนตามอุปสงค์และอุปทาน 
• สถานการณ์ความขัดแย้งระหว่างประเทศที่กระทบการผลิตพลังงาน 
• ค่าสกุลเงินที่มีการเปลี่ยนแปลง
• รวมถึงนโยบายภาษีและการบริหารกองทุนน้ำมันของภาครัฐ 

โดยแต่ละปัจจัยสามารถเป็นตัวกำหนดราคาให้มีการปรับขึ้นหรือลดลงได้ในช่วงเวลาเดียวกัน และจะกลายเป็นราคาน้ำมันที่ปรากฏบนหน้าปั๊มในแต่ละช่วงเวลา

ทั้งนี้ นโยบายจากภาครัฐ โดยเฉพาะกลไกของกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง จะมีบทบาทในการช่วยรักษาสมดุลของราคาน้ำมันในประเทศ เพื่อลดผลกระทบจากความผันผวนของตลาดโลก แต่เมื่อต้องแบกภาระหนักขึ้น ก็อาจทำให้ความสามารถในการพยุงราคามีข้อจำกัด และต้องมีการปรับแนวทางบริหารให้เหมาะสมกับสถานการณ์

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ประชาชนยังคงคาดหวังคือการบริหารจัดการจากภาครัฐ เพื่อช่วยแบ่งเบาภาระค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวัน ให้สามารถรับมือกับราคาพลังงานที่เปลี่ยนแปลงในแต่ละวันได้

ข้อมูลจาก : TODAY, blockdit.com

ติดตามข่าวสารยานยนต์ได้ที่ : car2day.com